Ekonomi

Ekonomi nüfustan ne kadar hızlı büyüdü

Beş seri, MS 1 = 100 tabanına indekslenmiş tek log panelde. MS 1'e göre bugün hizmet GSYH'si 3.522×, maddesel GSYH 199×, toplam GSYH 664×; kişi başı GSYH yalnızca 15,6× — aradaki fark nüfus artışı. Hizmetin maddeselden ayrışması modern çağın imzası.

Zaman noktaları eşit aralıklı dizilmiştir, gerçek zaman ölçeğinde değil.

Maddesel mi, hizmet mi

GSYH'nin ne kadarı bir kaynağa dayanıyor (tarım, maden, enerji ve bunlardan üretilen mal), ne kadarı saf hizmet? 2025 için Layer 1'in kendi hesabı (vergi köprüsü ikisine oranlı bölünüp 2025'e ölçeklendi → maddesel 30,49 T $, hizmet 87,69 T $). 1995 öncesi girdi-çıktı tablosu olmadığından tarihsel hizmet payı yapısal-dönüşüm literatüründen kaynaklı tahmindir (Herrendorf vd. 2014, Broadberry vd., Maddison sektörel).

MÖ 10.000'de ekonominin %96'sı maddesel; MS 1'de %86; 1800'de %78. Hizmet payı 1970'te %52 ile yarıyı geçiyor, bugün %74. İnsanlık tarihinin neredeyse tamamında ekonomi "şey üretmek"ti — "hizmet ekonomisi" 60 yıllık bir olgu. Maddesel GSYH mutlak olarak hâlâ büyüyor (2025: 30,49 T $); hizmet onu geçti, yerine geçmedi.

Kişi başı mı, daha çok kişi mi?

GSYH'nin her dönemdeki büyümesi ikiye ayrılıyor: ne kadarı nüfus artışından, ne kadarı kişi başı üretkenlik artışından. Sanayi öncesinde büyüme neredeyse tümüyle nüfustan; sanayileşmeyle kişi başı çıktı asıl itici güç oluyor. Alttaki çubuklar dönem başına yıllık büyüme hızı: MS 1000–1700 aralığında ekonominin ikiye katlanma süresi 519 yıl, 1950–1970 aralığında 14,5 yıl.

Toplam GSYH nüfusa bölününce kişi başı çıktı — yaşam standardının en yalın ölçüsü. MS 1'de 937 $, bugün 14.590 $.