Medeniyetin Dinamikleri
EN

Sabit Ölçek - 21 Sütun

Sabit Ölçek tablosunun aynısı, on beş sütun daha: malzeme 5 gruba ayrılmış (biyokütle / fosil / metal / endüstriyel mineral / inşaat minerali), GSYH ikiye (maddesel / hizmet), servet ikiye (finansal / reel), fiziksel taşıma işi (kütle × mesafe), bir de Layer 2'nin gelir tablosu - GSYH'den düşülen kaynak bedeli, ücretler, amortisman, vergi ve kalan net kâr (surplus). Aynı kural: 1 hücre = başlıkta yazan miktar; çerçeve 100 × 100 = 10.000 hücre; en kalabalık hücre (piyasa akışı 2025 ≈ 9.735) referans.

Maddesel/hizmet ayrımı Layer 1'in “tüketime ulaşan değer” mantığının tarihsel vekilidir: 2025 Layer 1'in kendi Markov izinden (hizmet payı %74,2), öncesi yapısal-dönüşüm literatüründen kaynaklı tahmin. Taşıma işi = o yılın malzeme çıkışı × ortalama lojistik mesafe. Surplus = Layer 2'nin materyal-ayrıştırılmış P&L şelalesindeki “Gerçek Net Kâr” satırı: GSYH'den çalışan ücretleri (D1), amortisman (P51C), üretim vergileri (D2X3) ve doğadan çekilen kaynağın değeri düşülünce kalan. Bu pay sabit değil - 2025'te GSYH'nin %19'u, ama sanayi öncesinde ~%69: o çağda ücretli çalışan ve sabit sermaye kalemi neredeyse yoktu, çıktının büyük kısmı üreticinin kendi elinde kalıyordu. Ücret ve amortisman payı yükseldikçe net kâr payı beşte bire indi (Clark 2010; Piketty & Zucman 2014; ILO/Penn World Table). Nokta boyutu her yerde sabit olduğu için bir hücrenin ne kadar dolu göründüğü doğrudan büyüklüğün kendisi.

Nüfus1• = 100 milyon kişiMadde1• = 1 GtonBiyokütle1• = 1 GtonFosil1• = 1 GtonMetal1• = 1 GtonEnd. mineral1• = 1 Gtonİnşaat min.1• = 1 GtonTaşıma1• = 10 kmGSYH1• = 1 trilyon $Servet1• = 1 trilyon $Piyasa akışı1• = 1 trilyon $Maddesel1• = 1 trilyon $Hizmet1• = 1 trilyon $Finansal1• = 1 trilyon $Reel1• = 1 trilyon $Kaynak bedeli1• = 1 trilyon $Ücretler1• = 1 trilyon $Amortisman1• = 1 trilyon $Vergi1• = 1 trilyon $Net kâr1• = 1 trilyon $Taşıma işi1• = 15 Gton×kmMÖ 100004,4 milyon0,0031 Gton0,0031 Gton0 Gton0 Gton0 Gton0 Gton10 km178 milyon $- (henüz yok)- (henüz yok)200 milyon $0 milyon $- (henüz yok)- (henüz yok)100 milyon $0 milyon $0 milyon $0 milyon $100 milyon $0 Gt·kmMÖ 80005,5 milyon0,0044 Gton0,0044 Gton0 Gton0 Gton0 Gton0 Gton12 km285 milyon $- (henüz yok)- (henüz yok)300 milyon $0 milyon $- (henüz yok)- (henüz yok)100 milyon $0 milyon $0 milyon $0 milyon $200 milyon $0,1 Gt·kmMÖ 600012 milyon0,012 Gton0,012 Gton0 Gton0 Gton0 Gton0 Gton15 km926 milyon $- (henüz yok)- (henüz yok)900 milyon $100 milyon $- (henüz yok)- (henüz yok)300 milyon $0 milyon $0 milyon $0 milyon $600 milyon $0,2 Gt·kmMÖ 400020 milyon0,026 Gton0,026 Gton0 Gton0,0001 Gton0 Gton0,0001 Gton25 km2,5 milyar $- (henüz yok)- (henüz yok)2,3 milyar $200 milyon $- (henüz yok)- (henüz yok)700 milyon $0 milyon $0 milyon $0 milyon $1,7 milyar $0,7 Gt·kmMÖ 200027 milyon0,062 Gton0,061 Gton0 Gton0,0006 Gton0 Gton0,0006 Gton50 km7,1 milyar $- (henüz yok)- (henüz yok)6,3 milyar $800 milyon $- (henüz yok)- (henüz yok)2,1 milyar $100 milyon $0 milyon $0 milyon $4,9 milyar $3,1 Gt·kmMS 1190 milyon0,46 Gton0,45 Gton0 Gton0,0023 Gton0 Gton0,0068 Gton100 km178 milyar $1,1 T $- (henüz yok)153 milyar $25 milyar $0 milyon $1,1 T $27 milyar $18 milyar $5,3 milyar $5,3 milyar $123 milyar $46 Gt·kmMS 1000300 milyon0,72 Gton0,71 Gton0,0036 Gton0,0036 Gton0 Gton0,0072 Gton120 km235 milyar $1,4 T $- (henüz yok)200 milyar $35 milyar $0 milyon $1,4 T $33 milyar $26 milyar $7 milyar $9,4 milyar $160 milyar $86 Gt·kmMS 1700595 milyon1,4 Gton1,4 Gton0,021 Gton0,014 Gton0,0071 Gton0,029 Gton250 km598 milyar $3,6 T $- (henüz yok)484 milyar $114 milyar $0 milyon $3,6 T $72 milyar $108 milyar $24 milyar $30 milyar $365 milyar $357 Gt·kmMS 1800983 milyon2,4 Gton2,2 Gton0,071 Gton0,047 Gton0,024 Gton0,047 Gton400 km1,1 T $6,9 T $- (henüz yok)833 milyar $235 milyar $210 milyar $6,7 T $118 milyar $235 milyar $53 milyar $53 milyar $609 milyar $944 Gt·kmMS 19001,56 milyar3,7 Gton1,9 Gton0,97 Gton0,051 Gton0,017 Gton0,67 Gton700 km3,4 T $22 T $5 T $2,4 T $1 T $3,4 T $19 T $310 milyar $1,1 T $276 milyar $207 milyar $1,6 T $2,6 bin Gt·kmMS 19502,5 milyar8,9 Gton3,4 Gton2,8 Gton0,15 Gton0,13 Gton2,4 Gton1.000 km8,2 T $29 T $20 T $4,7 T $3,5 T $6,3 T $22 T $655 milyar $3,3 T $901 milyar $573 milyar $2,8 T $8,9 bin Gt·kmMS 19703,7 milyar22 Gton5,3 Gton7,1 Gton0,55 Gton0,65 Gton8,4 Gton1.400 km21 T $96 T $50 T $10 T $11 T $29 T $67 T $1,5 T $10 T $3 T $1,5 T $5,3 T $31 bin Gt·kmMS 20006,1 milyar42 Gton8,2 Gton11 Gton0,88 Gton1,1 Gton21 Gton1.500 km56 T $307 T $1.500 T $20 T $36 T $129 T $178 T $3,4 T $27 T $9,5 T $4,5 T $12 T $63 bin Gt·kmMS 20258,1 milyar85 Gton13 Gton17 Gton2,6 Gton0,53 Gton51 Gton1.566 km118 T $734 T $9.735 T $30 T $88 T $367 T $367 T $6,5 T $58 T $21 T $10 T $23 T $133 bin Gt·km

Malzeme 5 grubu = toplam malzeme (biyokütle sanayi öncesi ~%100 → bugün %15; inşaat minerali 0 → %60, fosil 0 → %20; kaynak: Krausmann 2009 Tablo 1 + Layer 0 modeli). Maddesel + hizmet = Dünya GSYH; finansal + reel = Birikmiş servet. Gelir tablosu: kaynak bedeli + ücretler + amortisman + vergi + net kâr = GSYH (Layer 2 materyal-ayrıştırılmış P&L; tam tablo Layer 2 Tarihsel Gelişim'de). Net kâr payı GSYH'nin ~%69'undan (sanayi öncesi) %19'una indi. 12.000 yıl ekonomi ağırlıkla maddesel; hizmet ancak son ~120 yılda geçiyor.

Veri tablosu (Excel'e kopyalanabilir)

YılNüfus (milyon kişi)Madde (Gton)Biyokütle (Gton)Fosil (Gton)Metal (Gton)End. mineral (Gton)İnşaat min. (Gton)Taşıma (km)GSYH (T $)Servet (T $)Piyasa akışı (T $)Maddesel (T $)Hizmet (T $)Finansal (T $)Reel (T $)Kaynak bedeli (T $)Ücretler (T $)Amortisman (T $)Vergi (T $)Net kâr (T $)Taşıma işi (Gton×km)
MÖ 100004,40,00310,00310000100,00020,000200,00010000,00010
MÖ 80005,50,00440,00440000120,00030,000300,00010000,00020,1
MÖ 6000120,0120,0120000150,00090,00090,00010,00030000,00060,2
MÖ 4000200,0260,025700,000100,0001250,00250,00230,00020,00070000,00170,7
MÖ 2000270,06210,060900,000600,0006500,00710,00630,00080,00210,0001000,00493,1
MS 11900,4560,446900,002300,00681000,1781,070,15310,024901,070,02670,01780,00530,00530,122845,6
MS 10003000,720,70560,00360,003600,00721200,23491,410,19970,035201,410,03290,02580,0070,00940,159886,4
MS 17005951,4281,35660,02140,01430,00710,02862500,5983,590,48440,113603,590,07180,10760,02390,02990,3648357
MS 18009832,35922,17050,07080,04720,02360,04724001,06796,940,8330,23490,216,730,11750,23490,05340,05340,6087943,7
MS 190015603,651,94380,96980,05110,0170,66837003,445722,452,4121,03373,3619,040,31011,10260,27570,20671,55062555
MS 195025008,93,43212,77990,15040,12622,411510008,187228,66204,66673,52056,3122,350,6553,27490,90060,57312,78368900
MS 19703700225,25797,13650,54930,65198,4044140021,357896,115010,251811,106128,8367,281,49510,03822,99011,4955,339530800
MS 20006100428,164110,86470,88141,058421,0314150055,8863307,37150020,119135,7672129,1178,273,353226,82549,50074,470911,736163000
MS 2025810085,0613,115917,42922,6230,53351,35891566118,18734,37973530,490487,6896367,19367,196,490457,930721,229910,029922,5015133204

Tüm sütunların ham değerleri - yukarıdaki ızgaralarla aynı veri. Para T $, kütle Gton, mesafe km; ondalık ayıracı virgül. “Panoya kopyala” sekmeyle ayrılmış (TSV) kopyalar, doğrudan Excel'e yapıştırılır.

İlgili: Sabit Ölçek → · Layer 1 Tarihsel Gelişim → · Layer 2 Tarihsel Gelişim (gelir tablosu) →Tarihsel seri metodolojisi →