Altı Rakamın Yelpazesi
12.000 yıl boyunca “ne kadar mal var”, “ekonomi ne kadar” ve “üstündeki servet ne kadar” kabaca aynı şeydi. Son 200 yılda birbirinden ayrıldılar - ve ne kadar üste koyduğumuz bir katman varsa, altındakini o kadar hızlı geride bıraktı.
Altı seri, MS 1 yılındaki değerine bölünerek 1'e eşitlendi (piyasa akışı 1900'e). Böylece hepsi aynı yerden başlıyor; grafik yalnızca büyüme hızını gösteriyor. Dikey eksen logaritmik: düz bir çizgi sabit katlama hızı demek, yukarı kıvrılan çizgi hızlanma.
NüfusMadde (Gton/yıl)Taşıma mesafesi (km)Dünya GSYHBirikmiş servetPiyasa akışı (yıl içi)
MÖ 10.000'den bugüne: nüfus ×1.860 · madde ×28.000 · ortalama taşıma mesafesi ×157.
Dört perde
MÖ 10.000 – 8.000
1. Bağlı katmanlar
Avcı-toplayıcı. Altı rakam birbirine kilitli: kişi neyse madde o, “değer” diye ayrı bir şey yok. Tek ince şerit.
MÖ 8.000 – MS 1800
2. İlk kaldıraç
Tarım. İnsan akışı planlamaya başlıyor - her yıl tekrarlanan ekim ve hasat. Nüfus ve madde birlikte, hâlâ neredeyse orantılı. MS 1'den servet ölçülebilir; kâğıt yok.
1800 – 1950
3. Kopma
Kömür ve sanayi. Taban dikeye geçiyor, GSYH ondan da hızlı; iki savaş servet katmanında çöküntü (β 6 → 3,5). Bantlar ayrışmaya başlıyor.
1950 – bugün
4. Serbest dönüş
Finansallaşma. Piyasa akışı ekonomiden koparak kendi frekansında dönüyor (devir hızı 0,2 → 12). Servetin yarısı artık fiziksel bir şey değil, bir alacak.
Aynı hikâyenin diğer anlatımı: Katmanların Ayrışması →Tarihsel seri metodolojisi (Layer 1) →